ویژه نوروز

همچون در یك آینه

نویسنده: حبیبه جعفریان، یحیی نطنزی
فرانسیس فورد كاپولا یك بار در مصاحبه‌ای وقتی بحث به رمز و راز اقتباس از رمان‌های بزرگ و تبدیل آنها به فیلم‌های تماشایی كشید، گفت: «رمان‌ها هیچ‌وقت منبع خوبی برای اقتباس نبوده‌اند. شخصیت‌ها‌، لوكیشن‌ها و سكانس‌های متعدد دارند و نویسنده‌ها با فراغ بال صفحات كتاب را پر كرده‌اند. فیلمسازها اما همیشه با محدودیت‌های بیشتری مواجه بوده‌اند و نمی‌توانسته‌اند به همه‌ی مؤلفه‌های منبع اقتباسشان وفادار بمانند»...
فرانسیس فورد كاپولا یك بار در مصاحبه‌ای وقتی بحث به رمز و راز اقتباس از رمان‌های بزرگ و تبدیل آنها به فیلم‌های تماشایی كشید، گفت: «رمان‌ها هیچ‌وقت منبع خوبی برای اقتباس نبوده‌اند. شخصیت‌ها‌، لوكیشن‌ها و سكانس‌های متعدد دارند و نویسنده‌ها با فراغ بال صفحات كتاب را پر كرده‌اند. فیلمسازها اما همیشه با محدودیت‌های بیشتری مواجه بوده‌اند و نمی‌توانسته‌اند به همه‌ی مؤلفه‌های منبع اقتباسشان وفادار بمانند». شاید دلیل بدبینی همیشگی رمان‌نویس‌ها به فیلمسازها ریشه در همین فرآیند داشته باشد؛ ریشه در پروسه‌ای كه تفكیك ضرر و منفعت در آن كار چندان راحتی نیست. اقتباس از رمان‌ها آنها را از كنج كتابخانه‌ها به روی پرده‌ی سینما می‌كشاند و برای نویسند‌ه‌ها و شخصیت‌هایی كه آنها را خلق كرده‌اند بازاری بزرگ‌تر تدارك می‌بیند. كاپولا در همان مصاحبه‌ می‌گوید داستان كوتاه بهتر از رمان به كار افتباس می‌آید. اما فهرست آثار ماندگار اقتباس‌شده از رمان‌ها را كه در تاریخ سینما مرور می‌كنیم با تعداد زیادی فیلم مواجه می‌شویم كه با اقتباس از رمان‌ها برگ برنده‌های خود را طراحی كرده‌اند. تشخیص برنده‌ی این معادله كار چندان راحتی نیست و نمی‌شود خیلی راحت كیفیت فیلم‌های ساخته‌شده را یكجا مدیون منبع اقتباسشان دانست یا تلاش فیلمسازهایشان. اتفاقا اقتباس‌ها وقتی خوب و تماشایی و قابل دفاع از كار درمی‌آیند كه بین ادبیات و سینما پیوندی پیچیده‌ و چندلایه‌ برقرار ‌كنند و از ویژگی‌های هردو مدیوم بهره ببرند. رمان‌نویس‌ها شاید همیشه دوست داشته‌اند سهم خودشان را در این معادله بیشتر جلوه بدهند. فیلمسازها هم بدشان نیامده كیفیت نهایی را به سلیقه‌ی شخصی‌شان پیوند بزنند. برای ما اما نتیجه فارغ از مناقشه‌ها و معادله‌ها اغلب تماشایی از كار درآمده و به بستری برای پیوند مبارك دو دنیای متفاوت اما در ماهیت شبیه به هم منجر شده است. دنیاهایی با قصه‌ها و شخصیت‌های دوست‌داشتنی و لحظه‌ها و توصیف‌ها و دیالوگ‌های فراموش‌نشدنی.
پرونده‌ی ویژه‌ی نوروز این شماره از مجله‌ی 24 با تمركز بر همین فرآیند تدوین شده. در بحث اقتباس می‌شود پای نمایشنامه‌ها و داستان‌های كوتاه را هم به تركیب باز كرد. این‌بار اما انتخاب‌ها را محدود كرده‌ایم به فیلم‌هایی كه از رمان‌های بزرگ و قابل اعتنا ساخته شده‌اند؛ فیلم‌هایی كه البته مانند منبع اقتباسشان به اثری قابل اعتنا تبدیل شده‌اند (گاهی حتی بابت عجیب و غریب بودنشان). در تنظیم فهرست، هم معیار دخیل بوده و هم كمی سلیقه. اما تلاش شده در تركیب نهایی هم اقتباس‌های باشكوهی مثل  بربادرفته و دكترژیواگو (از دوران كلاسیك سینما) و ارباب حلقه‌ها (از دوران اخیر) وجود داشته‌ باشند، هم اقتباس‌های نامتعارفی مثل آنا كارنینای جو رایت. بدیهی است كه به دلیل محدودیت زمان و فضا تعداد عناوین این پرونده محدود است (پانزده عنوان) اما تلاش كرده‌ایم این فهرست فرم‌ها و ژانرهای متفاوتی از رمان و فیلم را پوشش بدهد...



ارسال پیام اشتراک



 
 
 Security code